1. Định nghĩa

Đứt dây thắng dương vật (penile frenulum tear/rupture) là tình trạng rách hoặc đứt hoàn toàn dây thắng dương vật – một dải mô xơ–mạch mỏng nằm ở mặt dưới quy đầu, có vai trò giữ ổn định bao quy đầu và góp phần vào cảm giác tình dục. Đây được xem là một cấp cứu nam khoa cần được xử trí sớm.

2. Nguyên nhân

• Quan hệ tình dục mạnh hoặc tư thế quan hệ gây gập dương vật đột ngột

• Thủ dâm với lực kéo mạnh

• Dây thắng ngắn bẩm sinh (short frenulum)

• Bao quy đầu hẹp hoặc bán hẹp

• Tổn thương tái diễn nhiều lần dẫn đến mô xơ yếu

3. Cơ chế bệnh sinh

Khi dương vật cương cứng, dây thắng bị kéo căng tối đa. Ở những trường hợp dây thắng ngắn hoặc kém đàn hồi, lực căng vượt quá giới hạn chịu đựng của mô sẽ gây rách hoặc đứt dây thắng, làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại đây và dẫn đến chảy máu nhiều.

4. Triệu chứng lâm sàng

• Đau nhói đột ngột tại quy đầu khi đang quan hệ hoặc thủ dâm

• Chảy máu nhiều, có thể thành tia

• Sưng nề quy đầu

• Cảm giác lo lắng, hoảng sợ

• Một số trường hợp có vết rách rõ ràng ở mặt dưới quy đầu
  
  

5. Chẩn đoán

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng. Thông thường không cần xét nghiệm hay chẩn đoán hình ảnh, trừ khi nghi ngờ tổn thương phối hợp khác.

6. Xử trí và điều trị

6.1. Sơ cứu ban đầu

• Ép trực tiếp bằng gạc sạch để cầm máu

• Giữ dương vật ở tư thế nâng cao

• Không tự ý bôi thuốc, rắc bột cầm máu hay khâu tại nhà
  
  

6.2. Điều trị chuyên khoa

• Cầm máu và khâu dây thắng bằng chỉ tự tiêu (nếu rách sâu hoặc đứt hoàn toàn)

• Kháng sinh và thuốc giảm đau khi cần

• Trường hợp tái phát nhiều lần: chỉ định cắt – tạo hình dây thắng dương vật nhằm phòng ngừa tái diễn
  
  

7. Biến chứng

Nếu không được điều trị đúng cách, đứt dây thắng có thể gây:

• Nhiễm trùng tại chỗ

• Sẹo xơ dây thắng

• Đau khi cương hoặc khi quan hệ tình dục

• Cong dương vật thứ phát
  
  

8. Tiên lượng và theo dõi

Tiên lượng nhìn chung rất tốt khi được xử trí kịp thời. Người bệnh cần:

• Kiêng quan hệ tình dục từ 2–4 tuần

• Giữ vệ sinh vùng sinh dục

• Tái khám theo hẹn để đánh giá lành thương
  
  

9. Phòng ngừa

• Quan hệ tình dục nhẹ nhàng, tránh tư thế gây gập dương vật

• Điều trị sớm dây thắng ngắn hoặc hẹp bao quy đầu

• Thăm khám nam khoa khi có đau hoặc chảy máu bất thường ở quy đầu
  
  

Tài liệu tham khảo

1. Wein AJ, Kavoussi LR, Partin AW, Peters CA. Campbell-Walsh Urology, 12th Edition. Elsevier; 2021.

2. McAninch JW, Lue TF. Smith & Tanagho’s General Urology, 19th Edition. McGraw-Hill; 2020.

3. Hatzimouratidis K et al. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health. European Association of Urology; 2023.

4. Shridharani A, Kaufman MR. Frenular tears and management. Urologic Clinics of North America. 2016;43(2):221–227.

5. Kumar B, Narang T. Penile frenulum injuries: clinical features and treatment. Indian Journal of Urology. 2014;30(3):315–318.